Twee Canadezen, verdronken in Holtrop (D)

Het was waterkoud op donderdagochtend 10 januari 1946. De zon scheen en de thermometer gaf bijna 10 graden aan, maar de vorst was nog maar twee dagen uit de lucht.
In Holtrop (Noordwest-Duitsland) maakten vier soldaten zich ’s ochtends klaar om zwaar gekleed en getooid met hun wapens het Eems-Jadekanaal over te steken in een kleine schuit. Het woei hard. Een matige tot krachtige zuidwestenwind kreeg vat op hun boot toen ze halverwege het kanaal waren. Het bootje maakte water en dreigde te zinken.

Ze haalden de overkant niet

De vier soldaten zagen geen andere mogelijkheid dan zwemmend de overkant te bereiken. Voor Lorne Markoskie en Alden Powers was dat te veel gevraagd. Zij haalden de overkant niet.
De op 3 oktober 1924 geboren Lorne Markoskie had Poolse of Oekraïense ouders, Edith en Nick Markoskie. Volgens opgave van Edith waren ze op 15 februari 1902 getrouwd in Oostenrijk. Lorne sprak twee talen: Engels en Oekraïens.
Ze woonden in Hyas (Saskatchewan), Lorne was geboren in Sturgeon (Saskatchewan). Hij ging acht jaar naar school. Op zijn vijftiende ging hij van school om thuis op de boerderij te helpen. Hij volgde een lasopleiding. Na de school had hij twee jaar thuis op de boerderij gewerkt en een jaar als mijnwerker in Sheridan (Manitoba). Vader Nick was al lang overleden toen Lorne aan het eind van de oorlog dienst nam in het Canadese leger.
Lorne vertelde dat hij het leuk vond om te lezen. Hij deed aan sport (honkbal en ijshockey) en hij was muzikaal – hij speelde viool. Als de mogelijkheid zich voordeed ging hij naar shows en dansfeesten. Hij dronk voor de gezelligheid, nooit veel. Eens in de maand ging hij naar de kerk, hij was Grieks-Katholiek.
Lieutenant W. Hasselfield beoordeelde Lorne als “a rather slow lad who has not made up his mind about the army; while his “M” test indicates low average army ability, he seems a bit better than this and should be quite tradable.“
[“Een nogal trage jongen die nog geen besluit heeft genomen over het leger; hoewel zijn ‘M’-test wijst op een ondergemiddelde geschiktheid voor het leger, lijkt hij iets beter dan dit en zou hij redelijk inzetbaar moeten zijn.”]

Pulhems-test

Met de M-test verwees Hasselfield naar de zogenoemde Pulhems-test, die elke soldaat moest afleggen, waarbij de soldaat op zeven factoren werd beoordeeld met een score. (P – physical capacity, U – upper extremity, L – locomotion, H – hearing, E – eyesight, M – mental capacity, S – stability of emotions). Markoskie scoorde op alle onderdelen een 1 (de beste score), behalve voor de M – daarvoor kreeg hij een 2.
Twee oudere broers, Nick en William, woonden net als zijn moeder in Hyas. Drie zusters Alice, Pearl en Kate waren uit huis. Alice en Pearl waren getrouwd. Alice woonde in Roberval (Quebec),  Pearl en Kate in Winnipeg (Manitoba).
Lorne meldde zich bij het Canadese leger in november 1943.  Hij liet registreren dat hij lasser en arbeider van professie was. Hij werd ingezet bij de kustverdediging in Nova Scotia. Maar, zo beoordeelde Lieutenant J.T. Punfield, Pte Lorne Markoskie was geschikt voor overzeese inzet.

Duitsland capituleert

De oorlog was al bijna voorbij toen hij op 2 mei 1945 vanuit Canada  naar het Verenigd Konkrijk werd gebracht. Op 27 mei, na de definitieve capitulatie van Duitsland, werd hij per vliegtuig overgebracht naar het Europese vasteland, waar hij werd ingedeeld bij het ⅔ Canadian Anti Tank Regiment. Hij loste soldaten af, die hadden meegevochten en die nu naar huis mochten.
Lorne Markoskie stapte samen met Alden Powers en twee andere soldaten op die fatale donderdag in een bootje dat zonk. Rond tien uur verdween hij in het koude water. Een uur later was hij gevonden en aan de kant gebracht. Mond-op-mond-beademing mocht niet baten. Hij was dood.
Het ging Alden Powers net zo. Alden Edward Powers uit Moncton, New Brunswick, was nog 19, toen hij verdronk in het Eems-Jadekanaal. Hij was geboren op 16 februari 1926. Als tweede in een gezin met 9 kinderen. Hij ging zeven jaar naar school, als hij niet te ziek was. Longontsteking en borstvliesontsteking hadden hem als kind dwars gezeten, maar daar ondervond hij geen last meer van toen hij in dienst ging. Lieutenant J.E. Greenough noteerde  over Powers: “A pleasant friendly lad with pleasing personality. Good attitude, friendly and cooperative. Seems reliable and trustworthy.“

Lage Pulhems-score

Net als Markoskie had Powers ook een lagere M-score in de Pulhemstest.
Hoewel hij het leuk vond om te lezen, bleek zijn leesvaardigheid toch wat tegen te vallen. Hij beschikte evenwel over een behoorlijke ervaring als chauffeur.  Hij had daarvoor een opleiding gevolgd bij de NPAM  (Non-Permanent Active Militia),  waar hij in het algemeen een goede indruk had achtergelaten. Gnr Alden Powers was geschikt  om overzees te worden ingezet, oordeelde Captain R.O. Geddes
Powers was jong getrouwd. Op zijn zeventiende (3 maart 1943) trouwde hij met Hazel Powers. En toen hij zich in oktober 1944 bij het leger liet registreren hadden ze samen al een zoon.

Alden Powers was net als Lorne Markoskie op 2 mei 1945 vanuit Canada per boot vertrokken naar het Verenigd Koninkrijk – waarschijnlijk op hetzelfde troepenschip.En ook hij was ingedeeld bij het ⅔ Anti Tank Regiment.
Maar Powers was getrouwd, vader van een zoon en zijn vrouw was ruim twee maanden zwanger van een tweede kind.

Mond-op-mondbeademing vergeefs

Acht maanden later verdwenen Lorne en Alden in het water van het kanaal bij Holtrop.
De dokter noteerde op de Field Medical Card dat Powers iets voor tien uur in het water was verdwenen en dat hij ongeveer 50 minuten later aan de kant was gehaald.  20 minuten mond-op-mondbeademing was vergeefs.
Markoskie en Powers werden twee dagen nadat ze waren verdronken, op vrijdag 12 januari 1946, begraven op de tijdelijke Canadese begraafplaats in Osterscheps (Duitsland).
Powers was ondertussen vader van een tweejarig zoontje, Richard Brian, en een 2 ½ maand oude dochter, Sandra. Van zijn 8 broers en zussen (in leeftijd variërend van 6 tot 23 jaar) woonden er nog zes bij zijn ouders Bliss en Laura Powers.
Powers ligt begraven op de Canadese Begraafplaats in Holten in Plot 7, Rij A, Graf 16. Markoskie ligt in Plot 8, Rij A, Graf 8.

©2026 Jan Braakman

Bronnen

* Library and Archives Canada; Second World War Service Files – War Dead, 1939 to 1947; RG 24, Volume 26556
* Library and Archives Canada; Second World War Service Files – War Dead, 1939 to 1947; RG 24, Volume 26838
* Database Informatiecentrum Canadese Begraafplaats Holten (https://levensverhalen.canadesebegraafplaatsholten.nl/)