Bill O’Donnell moet een bijzonder innemende man geweest zijn. Zijn vriend Wolf Solkin (1921) droeg tot zijn dood Bill’s portret altijd bij zich. Als er een herdenking was plaatste hij de foto van zijn vriend op de stoel naast hem.
Solkin woonde in Ste. Anne Hospital in Montreal, een ziekenhuis dat is gericht op de behandeling van veteranen. Solkin verplaatste zich in een elektrische rolstoel. Behendig manoeuvreerde hij zich door de gangen. Hij hield stil bij een plaquette, waarop de gestorven veteranen worden herdacht. Op zijn kamerdeur hing een paginagroot artikel uit de Toronto Star, de grootste krant van Canada. Solkin mocht dan op leeftijd zijn (96 in 2019), de veteraan was niet uitgevochten. Hij streed voor de rechten van zijn collega-veteranen, wier behandeling er niet op vooruit was gegaan sinds de financiering van de federale Canadese regering was overgegaan op de provincies.
Wolf Solkin als soldaat tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Solkins kleine kamer vulde zich met de klanken van Scarlatti, lichtvoetige klavecimbel-muziek uit de achttiende eeuw. Het hield de 96-jarige Solkin jong.
Op een tafeltje bij het raam stond het portret van Bill O’Donnel. Als Solkin in bed lag en hij keek opzij, glimlachte Bill hem toe.
Aan het hoofdeinde van het bed hingen tegen de muur de foto’s van Wolfs vrouw, kinderen en kleinkinderen. Hij vertelde trots over zijn familie, die eens in de vijf jaar een reünie hield. De laatste was in 2018, toen Wolf zijn 95e verjaardag vierde.
William Edward (Bill) O’Donnell was geboren op 11 juli 1911. Zijn vriend Wolf William Solkin ruim tien jaar later. Ondanks hun leeftijdsverschil raakten ze diep bevriend.
Bill O’Donnell
De vriendschap tussen Bill en Wolf gaat terug tot 1943, toen de twee elkaar in Engeland leerden kennen. Bill was een jaar of tien ouder dan Wolf. “Hij was enig kind en ik was enig kind. Hij was de oudere broer, die ik nooit had gehad. We praatten overal over. We gingen samen uit. We dansten. Het was bijna intiem”, vertelde Solkin in 2019, toen hij meewerkte aan een documentaire van het Informatiecentrum Canadese Begraafplaats in samenwerking met RTV Oost. Bill en zijn vrouw hadden een lastige relatie gehad, tot hun scheiding. De getroubleerde verhouding tussen Bill en zijn ex-vrouw was een van de vele gespreksonderwerpen geweest tussen Bill en Wolf.
Eigenlijk hadden beiden liever een officiersfunctie gehad bij de Black Watch, een regiment uit de omgeving van Montreal. Maar toen zich de mogelijkheid voordeed om allebei een officiersfunctie te krijgen bij het Algonquin Regiment, besloten ze die kans te grijpen. Zo konden ze bij elkaar in de buurt blijven.
Bill O’Donnell in Engeland. Foto Informatiecentrum Canadese Begraafplaats
In maart 1945 werden ze verscheept naar het front. Ze realiseerden zich dat ze gewond konden raken, of zelfs konden sneuvelen. Ze waren elkaars getuige bij de testamenten die ze opmaakten op 26 maart 1945. Bill zette in het testament dat hij zijn bezittingen naliet aan zijn zus Helene O’Donnell. Niet zijn vrouw, niet zijn dochter, maar zijn zus werd eerste en enige erfgename.
“En we beloofden dat we elkaars familie op de hoogte zouden stellen, als een van ons zou sneuvelen”, zei Solkin.
Solkin leek een fragiele man in zijn elektrisch aangedreven rolstoel. Hij droeg met trots zijn legergroene baret en zijn overhemd was getooid met de medailles die hij kreeg voor zijn verdiensten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn voortdurende glimlach kleurde zijn perkamentwitte huid en de vlassige baard. Zijn stem was zacht, maar vastberaden. Hij nam de tijd voor zijn verhaal, noodgedwongen, omdat hij zuinig moest zijn met zijn energie. Hij wilde graag vertellen over zijn maat, met wie hij optrok tot Bill ergens in de buurt van Friesoythe (Duitsland) sneuvelde.
Wolf Solkin in het verzorgingstehuis in Montreal op 96-jarige leeftijd in 2019. Foto: Jan Braakman
Wolf was er niet bij toen dat gebeurde. Hij gaf leiding aan een andere peloton binnen hetzelfde regiment. Toen de officieren de volgende dag de balans opmaakten, hoorde hij hoe zijn vriend was omgekomen. “Er was een groep Duitsers die zich wilden overgeven. Maar ze wilden zich niet overgeven aan een gewone soldaat. Ze vroegen om een officier. Toen stond Bill op.” Dat werd Bill fataal. Een Duitse sluipschutter schoot Bill neer. Wolf ging niet naar de begrafenis van zijn vriend, die een tijdelijk graf kreeg in Duitsland. “We hadden geen tijd voor een begrafenis. We moesten véchten. We mochten blij zijn als we de doden aan de kant van de weg konden leggen weg van het verkeer. Er lagen dode lichamen overal, Duitsers, Canadezen, Britten, ik herinner me ook Polen – die vochten met ons mee”, zei Wolf.
De diepe en warme vriendschap tussen Bill en Wolf kwam abrupt ten einde. Voor Wolf zou het leven nooit meer zijn als het was geweest sinds hij Bill had leren kennen bij de Infantry Battle Course in Engeland.
Wolf Solkin overleed op 3 februari 2021. Hij ligt begraven in het National Field of Honour, Pointe-Claire, Quebec, Canada; graf Y 129.
Het graf van Bill O’Donnell in Holten. Foto: Jan Braakman
©2021 Jan Braakman
